Mijn moeder was een bommoeder. Dat zegt Ruben. "Zij wilde niet trouwen, wel een kind. Toen ik acht was vertelde zij dat ik via kunstmatige inseminatie was geboren en dat mijn biologische vader een anonieme spermadonor was. Op dat moment neem je dat als waarheid aan. Maar een aantal jaren later begon de betekenis daarvan pas goed tot mij door te dringen. Ik wilde mij aan een vaderfiguur kunnen spiegelen. Op mijn vijftiende kwamen allerlei vragen boven water: wie is mijn biologische vader? Waarom heeft hij dit gedaan: voor het geld of omdat hij mensen wil helpen? Hoe ziet hij er uit? Wat zijn zijn karaktertrekken? Lijk ik op hem?"
  "De vragen over mijn biologische vader lopen nog steeds als een rode draad door mijn leven. Als ik aan hem denk, word ik onrustig, heb ik concentratieproblemen en voel ik erg veel kwaadheid. Ik ben niet alleen kwaad op de man die anoniem zijn sperma heeft gegeven, maar ook op mijn moeder omdat zij koste wat het kost een kind wilde. Ook was ik kwaad op de Nederlandse Staat, omdat zij dergelijke praktijken toestaat."

RUBEN IS NET TWINTIG geworden en op zoek naar zijn biologische vader. Hij is een KID-kind. KID staat voor Kunstmatige Inseminatie met Donorsperma. Ruben vecht ervoor dat spermadonoren niet meer anoniem kunnen blijven. Volgens eigen zeggen omdat hij "het niemand toewenst om zo geboren te worden".

Hoe werkt kunstmatige inseminatie in Nederland? Eén op de zeventig geboortes in Nederland komt via kunstmatige inseminatie tot stand. Er zijn ongeveer 40 spermadonaties nodig voor een zwangerschap.   Uit angst voor ziektes en aids wordt het sperma ingevroren in vloeibare stikstof. Het nadeel daarvan is dat na het ontdooien nog maar weinig zaadcellen in leven zijn. Daarom moet een behandeling vaak herhaald worden. Het ingevroren donorsperma wordt door de arts eerst ontdooid en bij de vrouw ingebracht tijdens haar vruchtbare periode.   De kans op een zwangerschap na 1 KID-behandeling is 10 procent per maand. Na 12 behandelingen raakt 70 procent van de vrouwen zwanger. Er mogen niet teveel zwangerschappen van dezelfde donor plaatsvinden, om huwelijken tussen halfbroers en -zussen te voorkomen

  Sinds 1948 zijn meer dan veertigduizend kinderen verwekt via het zaad van een onbekende man. Ongeveer de helft van deze kinderen is hiervan op de hoogte. Ruben: "Door kunstmatige inseminatie via een anonieme spermadonor wordt het probleem één generatie verlegd. Eerst ligt het probleem bij volwassenen die geen kinderen kunnen krijgen. Dankzij kunstmatige inseminatie blijkt een zwangerschap toch mogelijk, maar dan kan het kind met een probleem worden opgezadeld: de onwetendheid over zijn biologische vader. En dat is verschrikkelijk. Ik bezit alleen wat algemene informatie, maar geen naam of adres. Dat is moeilijk te accepteren. En dat doe ik dus ook niet. Mijn zoektocht is pas afgelopen als ik hem heb gevonden."
  In zijn strijd voor opheffing van de anonimiteit krijgt Ruben steeds meer steun. Ook Tweede-Kamerlid Boris Dittrich (D66) wil dat de anonimiteit van biologische vaders zo snel mogelijk opgeheven wordt. Dittrich kreeg enige tijd geleden vier KID-kinderen, waaronder Ruben, op bezoek. De jongeren vertelden hem hun levensverhaal. Voor Dittrich was het bezoek het laatste duwtje in de rug om actie te ondernemen: "Ik vind het verkeerd dat de rechten van de donoren en de ouders belangrijker zijn dan die van het kind. Het enige wat een KID-kind wil, is een ontmoeting met zijn biologische vader. Die man even aanraken, wat vragen stellen. Al is het maar voor één keer. Uiteindelijk wil toch iedereen weten van wie hij afstamt. Daarom wil ik een verandering in het wetsvoorstel zodat kinderen die mi worden geboren in ieder geval een keuze krijgen om wel of niet de identiteit van hun biologische vaders te achterhalen. Of een kind uiteindelijk van die mogelijkheid gebruik maakt, doet er niet toe. Zolang die kéuze maar bestaat."
  Ouders van KID-kinderen hoeven in principe niet bang te zijn dat de spermadonor opeens een vaderrol gaat claimen. Dat is niet mogelijk omdat hierover door de overheid bindende regels zijn gemaakt. De man met wie de moeder getrouwd is, is wettelijk de vader.

Debat opheffing anonimiteit Op 16 maart aanstaande vindt er in de Tweede Kamer een debat plaats over de opheffing anonimiteit spermadonoren.   Sinds 1993 krijgt een kind, als het daarom vraagt, een donorpaspoort met gegevens over de donor zoals motivatie, uiterlijk, karakter, geboortedatum, werk en hobbies. De identiteit blijft onbekend.   Medische gegevens van de donor kunnen op verzoek van de huisarts van het kind worden gegeven. Deze informatie wordt pas verstrekt als een kind dat ouder is dan twaalf jaar er naar vraagt. Persoonsgegevens zoals naam, adres en woonplaats, worden in principe alleen met toestemming van de donor aan een kind ouder dan zestien jaar gegeven. Meer info Stichting Freya: Tel/fax 024-6451088 E-mail secretariaat@freya.nl Site wwwfreya.nl Andere relevante sites: www.minvws.nl www.minjust.nl

  Het opheffen van de anonimiteit van spermadonoren is een heikel onderwerp. Al in l%3 discussieerde de Tweede Kamer hierover. Dit leidde toen tot een sterke daling van het aantal spermadonoren. De vrees om ooit het eigen kind voor de deur te krijgen, werd te groot. In 1990 waren er nog 21 spermabanken en 1000 spermadonoren. Tien jaar later zijn er nog maar 10 spermabanken en 300 donoren over. Uit een onderzoek dat in opdracht van de Tweede Kamer is gehouden onder 500 mannen, werd duidelijk dat nog eens de helft daarvan zal wegblijven als de anonimiteit wordt opgeheven.
  In Zweden is in 1985 het anonieme donorschap wettelijk verboden. Ook daar daalde het aantal donoren na de opheffing van de anonimiteit al snel van 1000 tot 30. Maar dankzij goede voorlichting is dat aantal de afgelopen jaren weer wat toegenomen. In 1998 waren het er bijna 100.

KERN VAN DE DISCUSSIE rond spermadonoren is nog steeds het intense verlangen van een vrouw of een echtpaar naar een kind. In Nederland is ongeveer één op de tien paren ongewenst kinderloos. De gemiddelde wachttijd voor een KID-behandeling in ziekenhuizen ligt tussen zes maanden en één jaar. Bij de Stichting Freya (een patiëntenvereniging voor vruchtbaarheidsproblematiek) komen jaarlijks gemiddeld tweehonderd vragen binnen over KID-behandelingen.
  "Als mensen voor een KID-behandeling kiezen, geven velen de voorkeur aan een anonieme donor", vertelt Jolanda Mol, woordvoerder van Freya. "Er rust nog steeds een taboe op onvruchtbaarheid. Dankzij n anonieme donor kan het geheim blijven bestaan. Daarnaast weet je dat er nooit iemand aanspraak op het kind zal maken. Wanneer er voor een anonieme donor gekozen wordt, wijzen wij cliënten er op dat zij het kind kennis over het bestaan van zijn biologische vader onthouden."

‘Spoorloos’ helpt KID-kids In april van dit jaar gaat het KRO programma Spoorloos KID-kinderen helpen. Spoorloos zal als platform fungeren. KID-kinderen en anonieme spermadonoren kunnen een oproep doen. Aan de hand van uiterlijke kenmerken, data en situatiebeschrijvingen hopen de programmamakers dat de gezochte mensen zich erin herkennen en reageren

  "Het is zeker geen makkelijke beslissing om te beginnen aan een KID-behandeling", stelt dr. Kees de Bruyn, voorzitter van de Nederlandse Belgische Vereniging voor Kunstmatige Inseminatie en androloog van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). "U moet niet denken dat het is: ‘U vraagt, wij draaien’. Bijna een jaar voor de KID-behandeling worden allerlei belangrijke zaken uitgebreid besproken: de nadelen, de risico’s, de keuze tussen openheid of geheimhouding, het rouwproces van de man om afstand doen van zijn vruchtbaarheid."
  De hoogleraar is fel tegen een abrupte opheffing van de -anonimiteit. "De authentieke kinderwens zal blijven bestaan en als er geen spermadonoren meer beschikbaar zijn, dan gaan mensen naar het buitenland of bestellen sperma via Internet. Dan is het maar de vraag wat je krijgt. Bovendien is het uiteindelijk maar een heel klein groepje kinderen dat hun biologische vader zoekt. Ik schat hen op een tiental mensen. En dat aantal zal verder dalen als er over dit onderwerp meer openheid komt in gezinnen en omgeving. Nu komt het wel eens voor dat jongeren tijdens een echtscheiding, ruzie of mishandeling plompverloren horen dat zij een KID-kind zijn. Dát is traumatisch voor een kind. Niet het feit dat zij niet weten wie hun biologische vader is. Daarom is het belangrijk dat ouders hun kind op zo jong mogelijke leeftijd de situatie uitleggen. Ook de naaste familie en de omgeving van het kind moeten op de hoogte gebracht worden. Zoals de juffrouw van de basisschool. Als zij aan Pietje vraagt wat zijn vader doet en Pietje roept spontaan dat hij twee vaders heeft, reageert de juffrouw daar niet afwijzend op."
  En Ruben? Hij probeert zijn leven op een rijtje te krijgen en te accepteren dat hij een KID-kind is. Inmiddels volgt hij meer dan een halfjaar therapie. "Ik zie het leven als een puzzel. Als kind krijg je van je ouders stukjes mee. Van mijn moeder heb ik die gekregen. Maar van mijn vader niet. En zolang ik mijn biologische vader niet ontmoet, moet ik leren dat mijn puzzel nooit helemaal compleet zal zijn."